Ko te umanga kai e pā ana ki te tari whakaputa ahumahi e WHAKAMAHI ana i ngā hua ahuwhenua me ngā hua taha hei rauemi mata hei whakaputa kai mā te tukatuka ā-tinana, mā te whakapūtanga rewena rānei. Ko ōna rauemi mata ko ngā hua tuatahi i hangaia e te ahuwhenua, te ngahere, te whakatipu kararehe, te hī ika me ngā rāngai taha. E ai ki te whakarōpūtanga o tō tātou whenua i te Hakihea 1984, ko tōna katoa i kiia kokai, inume te umanga hanga tupeka, e whā ngā umanga nui i raro i a ia: (1) te umanga hanga kai, tae atu ki te umanga tukatuka kai, te umanga tukatuka hinu huawhenua, keke, monamona, te umanga hanga, te umanga huka, te umanga patu me te tukatuka mīti, te umanga tukatuka hua manu, te umanga miraka, te umanga tukatuka hua wai, te hanga kai kēne, te hanga tāpiri kai, te hanga mea kakara, me ētahi atu hanga kai; (2) te hanga inu, tae atu ki te hanga inu me te waipiro, te hanga waipiro, te hanga inu kore-waipiro, te hanga tī me ētahi atu hanga inu; (3) te umanga tukatuka tupeka, tae atu ki te umanga tunu rau tupeka, te umanga hanga hikareti me ētahi atu ahumahi tukatuka tupeka; (4) te umanga whāngai, tae atu ki te hanga whāngai matū me te whāngai whakaranu, te hanga whāngai pūmua, te hanga tāpiri whāngai me ētahi atu hanga whāngai. I whānau mai te umanga kai hou o Haina i te mutunga o te rautau 19 i te tīmatanga o te tekau tau atu i 1970.
I tēnei wā, kei te aro tonu te umanga kai o Haina ki te tukatuka tuatahi o ngā rauemi ahuwhenua me ngā rauemi kai taha, engari he iti noa te nui o te tukatuka pai, ā, kei te wā tipu haere tonu. Ki te umanga whakataetae tino pai, he iti te kukū o te umanga kai, he nui te ōwehenga o ngā umanga iti me te rahi-waenga, he iti te taumata hangarau, he tino ōrite, he kaha te whakataetae utu, he whaiti te wāhi hua, i te mea ka whakakotahihia te umanga me te whakapai ake i te pakeketanga o te umanga, ka tere te aro o ngā hua o te umanga ki ngā umanga nui, ka pikau ngā umanga ārahi ahumahi i te kawenga o te whakakotahi rauemi ahumahi.
He aha i whakaurua ai te umanga kai? Me titiro tātou ki te tūranga nui ongā ngongo kowiri tirai roto i te umanga kai:
Kua tino ahu whakamua te umanga kai o ēnei rā. Nā te pai o tēnei rauemi paipa, ka taea te kī he pai ake te kounga o te kai e whakaputaina ana, ā, i te wā kotahi ka taea te tere ake te whakaputa. Ko te rarangi o muri kei roto i te tukatuka inu wai, engari he mahi nui anō hoki tāna.
He waikawa te nuinga o ngā inu noa, ā, he ngāwari te waikura mēnā he maitai noa iho. He tino pai te ātete o ngā ngongo maitai kore waikura mō ēnei wai waikawa, ā, he roa te whakamahinga o ngā taputapu, ā, kāore e puta he āhuatanga waikura. Ehara i te mea ka roa te ora o aua inu, engari ka kore hoki e uru ngā poke ki roto i ngā inu, nō reira he hua tino whakamarie.
Ko te whakahoromata i te pāmahana teitei te huarahi whakahoromata tino noa i roto i te hanga inu, ā, ko te tukanga whakahoromata ko te whakamahi i te ngongo kowiri tira hei reo whakawhiti wera, nā te mea kia roa ai te tu atu i te pāmahana teitei, me āhei te taputapu ki te tu atu i te pāmahana teitei. Ka taea e te ngongo kowiri tira te ātete i te mimiti o te rauemi waikawa i raro i te pāmahana teitei mō te wā roa, ā, kāore e puta he kino, ka whakarite i te pumau o te hanga.
Wā tuku: Oketopa-07-2023